شناخت درک و بیان مسئله در خصوص مشکل فرار مغز ها:

1-  بررسی محتوای سخنرانی و سمینار هایی که در دانشگاه ها  و محیط های علمی انجام می شود جهت برگزاری و ارزیابی نخبه های کشور.

2-  ترک نخبه ها از کشور ایران بعلت پیدا نکردن و یا احساس نبودن بستری مناسب جهت پرورش افکار و استعدادهایشان و تصور پیدا کردن این بستر مناسب در محیط خارج از کشور.

3-  تهیه گزارش و مستندات از افکار یکایک نخبگان با استفاده از مصاحبه تلفنی، نظرسنجیهایی که در محیط های فرهنگی و آموزشی کشور برای آنها در خصوص برنامه ریزی آینده آنان.

à ارجاع و طرح مسئله در سازمانهای عمومی یا مرتبط در خصوص مشکل فرار مغز ها

1-  پس از تهیه گزارش از مشکلات جوانان در خصوص ادامه تحصیل و کار برای آینده آنان از طریق پیشنهادات و انتقادات به مدیران آموزش عالی کشور جهت برنامه ریزی و ارائه راهکارهایی مناسب جهت توجیه و حل مشکلات آنان.

2-    از طریق مطبوعات و رسانه ها جهت حمایت از جوانان و آینده و پشتوانه کاری از مردم و مسئولین نظر سنجی می شود.

à شکل گیری تهیه و تدوین خط مشی عمومی در خصوص مشکل فرار مغز ها

1-  موظف شدن دولت جمهوری اسلامی و آموزش عالی کشور در خصوص حمایت از نخبگان و فراهم نمودن کلیه خواسته های علمی، آموزشی و پژوهشی  و ارائه بستر های مناسب تحصیلی جهت پیشرفت هر یک از آنان جهت ادامه تحصیل.

2-  پس از فارغ التحصیل شدن جوانان ، استفاده از آنان در محیط های علمی و پژوهشی و تحقیقاتی بر اساس تخصص هر یک از آنان در زمینه مربوطه و مساعدت های مالی و...

3-    ارائه و مجهز نمودن کارگاه های آموزشی جهت رقابت با سایر کشور ها و به روز نمودن اطلاعات

4-    ساخت مدرنترین ساختمان های کاری و آموزشی و...

 Ã مشروعیت بخشیدن و قانونی کردن خط مشی عمومی در خصوص مشکل فرار مغز ها

1-  ارائه لایحه ای توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به مجلس شورای اسلامی در خصوص حمایت از نخبگان جهت ارائه بهترین کلاس های آموزشی ،تحقیقاتی،پژوهشی،فناوری جهت پیشبرد اهداف و شکوفایی استعداد هایشان در زمینه های مختلف تحصیلی و تخصصی

2-  ارزیابی هر یک از نخبگان در زمینه های کاری آینده بر اساس آزمون های علمی و استخدام در حوزه های علمی و تخصصی خاص و مربوطه

3-    حمایت از جوانان نخبه اعم از کاری، مالی و تفریحی و...

4-  مصوبه نماینده گان مجلس شورای اسلامی جهت تائید موارد فوق و شورای نگهبان و ابلاغ توسط ریاست محترم جمهوری اسلامی به وزارت علوم و مراکز آموزش عالی کشور.

àابلاغ و اجرای خط مشی عمومی در خصوص مشکل فرار مغز ها

1-    توسط وزارتخانه به مراکز آموزشی جهت اجرای موارد فوق الذکر که بصورت بخشنامه یا دستورالعمل ارائه شده است.

2-    ارسال اعتبار جهت خرید تجهیزات آموزشی مدرن همانند کشور های پیشرفته همانند آمریکا و ژاپن و...

3-    نظلرت بر اجرای دقیق دستور العمل های ارسالی جهت حمایت از نخبگان.

4-    همکاری سازمان آموزش عالی کشور در خصوص نظرسنجی و همکاری با آنها

5-    بازدید از مراکز صنعتی و تخصصی هر یک از نخبگان بصورت علمی و تحقیقاتی جهت ارتقاء سطح علمی اعم از کمی و کیفی

 

 Ã ارزیابی خط مشی عمومی در خصوص مشکل فرار مغز ها

1-  عملاً پس از اجرای دقیق دستور العمل پس از چند سال بعد بازخورد و نتیجه آن مشخص خواهد شد  که باعث فرار مغز ها از کشور نخواهد شد، بلکه می توان با کشور های دیگر نیز رقابت نمود.

2-    ارتقاء سطح علمی کشور  و رقابت با سایر کشورها

3-  پیشرفت ، رفاه و آسایش برای تمامی مردم ایران بالاخص نخبگان که هیچ  زمانی کمبود نیازی نکنند که باعث شود از ایران به کشور های دیگر جهت ادامه تحصیل و کار را داشته باشند.

راه های جلوگیری از فرار مغزها

برای جلوگیری از فرار مغزها و جبران خسارت های ناشی از آن، باید اقدامات جدّی در این زمینه صورت گیرد؛ برخی اقدامات کوتاه مدت و برخی نیز نیازمند برنامه های زیربنایی و بلند مدت است:

راه حل اساسی و مؤثر برای جلوگیری از پدیده "فرار مغزها" ایجاد شرایط مناسب کار، تحقیق و پژوهش و دستمزد کافی و از بین بردن بی عدالتی و تبعیض است که خود موجب جلب نخبگان می شود.

از دیگر راه های جلوگیری از پدیده "فرار مغزها"، برنامه ریزی بلندمدت و حساب شده برای استفاده از نیروهای انسانی است و این امر باید مبتنی بر این اصل باشد که تربیت متخصصان باید بر اساس نیازها و متناسب با ظرفیت های داخلی و به قدر نیاز باشد، تا کمکی اساسی به تحکیم زیربنای اقتصادی کشور باشد.

از دیگر شیوه های جذب نخبگان در داخل کشور، که در کنار آموزش های فنی و زیربنایی و به روز نخبگان قرار دارد، این است که صندوقی بدین منظور در نظر گرفته شود تا فارغ التحصیلان دانشگاهی، به محض فراغت از تحصیل و تا زمانی که موفق به پیدا کردن شغل و کاری مناسب نشده اند، از این صندوق وام های اشتغال، حق بیمه بی کاری و مانند آن دریافت دارند.

نظارت بر فارغ التحصیلانی که به خارج عزیمت می کنند و ارتباط عاطفی باآنان ازدیگرراه کارهای جذب نخبگان است.

نظارت بر رشته های علمی موردنیاز بدین صورت که دولت بر اساس نیازهایی که دارد اقدام به آموزش و تربیت کادر مجرّب و موردنیاز خود نماید و در مقابل، تعهد کند که به فارغ التحصیلان و نخبگان تربیت یافته کاری مناسب واگذار نماید از دیگر اقدامات مؤثر است. بدین صورت علاوه بر آن که از هدر رفتن نیروهای نخبه و ذخایر انسانی جلوگیری می شود، شاهد پویایی و بالندگی و توسعه همه جانبه کشور خواهیم بود.

تأسیس مرکز کاریابی برای فارغ التحصیلان و نخبگان دانشگاهی از جمله اقدامات بایسته است تا دانشجو پیش از فراغت از تحصیل بتواند براساس علاقه و نیاز، شغل آینده خود را انتخاب کند و به محض فراغت از تحصیل در مراکز مورد نیاز، به خدمت گمارده شود.

ارتباط صنعت و دانشگاه از جمله عوامل مهمی است که موجب جلوگیری از فرار مغزها می شود. عدم ارتباط بین دو نهاد و عدم تناسب آموزش های نظری با فعالیت های عملی از جمله عوامل مهم پدیده "فرار مغزها"ست؛ یعنی در دانشگاه به مباحث صرفا نظری پرداخته می شود و در صنعت، که محل کار و عمل و میدان است، این مباحث کارایی لازم را ندارد. ارتباط این دو مرکز مهم از جمله عوامل قطع وابستگی و علاقه مند ساختن دانشجو و جذب سرمایه ها و اشتغال زایی در صنایع است.(26)

باید به این معضل بزرگ به عنوان یک پدیده ملی نگاه شود. دولت و مجلس و رسانه های همگانی نسبت به حل آن عزم ملی از خود نشان دهند.

وجود ثبات و آرامش سیاسی و همدلی، همکاری و وحدت نیروهای خودی و احزاب سیاسی و مسؤولان زمینه ساز ثبات و آرامش روحی افراد خواهد بود و این خود زمینه ساز حل بسیاری از مشکلات.

احترام و توجه بیش تر به علم، دانش، خلّاقیت و تحصیل ضروری است. نخبگان و تحصیل کردگان جامعه باید در صدر توجه مسؤولان فرهنگی و رسانه های همگانی قرار گیرند. علاوه بر این، باید ستادهای ویژه ای تشکیل گردد و مشکلات مادی و معنوی فارغ التحصیلان و نخبگان کشور را خارج از برنامه و به صورت ضربتی حل نمایند.

تأسیس شهرک هایی برای محققان و تأمین همه نیازهای علمی، تحقیقاتی، مادی و معنوی آنان در این مجموعه، به گونه ای که آنان بتوانند با خیالی آسوده به حل معضلات علمی و فرهنگی جامعه همت گمارند، مطلوب است. روشن است که برای هر مجموعه علمی همسویی، می توان چنین اقدامی به عمل آورد؛ بخش صنعت، بخش کشاورزی، بخش خدمات، علوم انسانی، علوم پایه و... .

تجدیدنظر جدّی در وضع دانشگاه ها و بودجه های تحقیقاتی آنان و تخصص اعتبارات و امکانات ویژه ای برای آنان در راستای تحقیق و پژوهش باید مورد توجه باشد.

تغییر ساختار نظام آموزشی، تغییر نظام حاکم بر مؤسسات آموزش عالی، گماردن افرادی شایسته و فارغ از گرایش های سیاسی، حزبی و جناحی بر صدارت آن ها، از جمله عوامل مؤثر در جلوگیری از پدیده "فرار مغزها" است.

و سرانجام آنچه از همه مهم تر است اصلاح مفاسد اداری و حاکمیت روابط شخصی و فامیلی و گروهی و حزبی و جناحی است.

در خصوص این مشکل نیز میتوان از مدل های سیاسی خط مشی گذاری فرایندی و عقلایی استفاده نمود.زیرا شناسایی دقیق متولوژی خط مشی گذاری فرار مغز ها باید کنترل شود و کسب حداکثر دستاورد اجتماعی باید صورت پذیرد

··· پی نوشت ها

1ر.ک:حسن وقوفی،فرارمغزها، تهران، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی زاهد، ص 9

2 ر. ک: پریدخت وحیدی، مهاجرت بین الملل و پیامدهای آن، سازمان برنامه و بودجه، ص 1364

3محمدمعین،فرهنگ معین،ج4،واژه مهاجرت

4 ر.ک: جورج ریتزر، نظریه های جامعه شناسی دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، فصل پنجم

5 رحیم زاده اسکویی، کندوکاوی مقدماتی در زمینه تکنولوژی، تهران، وزارت امور اقتصادی و دارایی، ص 4

6الی 10 در این زمینه ر. ک: حسین شهیدزاده، "فرار مغزها، مشکل بزرگ جهان سوم"، / اطلاعات سیاسی، اقتصادی، ش 45،46،ص4/همان / ص 6

قوانین دولت برای جلوگیر از فرار مغز ها از ایران

در سال ۱۳۸۸، دانشگاه صنعتی شریف طی اطلاعیه‌ای از تمامی دانشجویان مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد که جهت ادامه تحصیل، از ۲۰ دانشگاه برتر دنیا پذیرش همراه با بورس گرفته‌اند، دعوت بعمل آورد که بدون آزمون ورودی و در چارچوب آئین‌نامه استعداد درخشان ادامه تحصیل دهند. این پذیرش از ترم پاییز سال تحصیلی ۸۹۱۳۸۸ آغاز شد.

محمدحسن دوگانی، رئیس کمیته جلوگیری از خروج نخبگان، در تیرماه ۱۳۸۹ اظهار کرد این کمیته در حال تدوین طرحی برای ارائه به مجلس شورای اسلامی است که در صورت تأیید می‌توان انگیزه‌های لازم مادی و معنوی را برای جلوگیری تدریجی از خروج نخبگان فراهم کرد

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و ششم آذر ۱۳۹۴ساعت 12:44  توسط امانی  |